Po Wudang – kierunek: Shaolin
W poprzednim artykule odkrywaliśmy mistyczne wyżyny Wudang (武当), kolebki taoizmu militarnego. Dziś zabieramy was na przeciwległy biegun tego świata: do Świątyni Shaolin (少林寺), jednego z najważniejszych ośrodków buddyzmu Chan (Zen) oraz zewnętrznych sztuk walki. Aby zrozumieć istotę tradycyjnego Kung Fu, konieczne jest poznanie dwóch filarów: Wudang i Shaolin.
Tysiącletnie fundamenty w sercu buddyzmu
Świątynia Shaolin została założona około roku 495, za dynastii Północnej Wei, na polecenie cesarza Xiaowena, aby przyjąć indyjskiego mnicha Ba Tuo (跋陀). Położona u podnóża góry Song (嵩山) w prowincji Henan – jednej z pięciu świętych gór Chin – Shaolin szybko stała się ważnym ośrodkiem studiów i rozpowszechniania buddyzmu Chan.
Kilka dekad później do Chin przybył inny indyjski mnich, Bodhidharma (达摩, Dámó). Według legendy medytował on przez dziewięć lat w grocie niedaleko klasztoru. Z tej duchowej izolacji miały narodzić się dwa fundamentalne dzieła: Yi Jin Jing (易筋经, Klasyk transformacji mięśni i ścięgien) oraz Xi Sui Jing (洗髓经, Klasyk oczyszczania szpiku), stanowiące podstawę wzmocnienia ciała i energii w Shaolin.
Wymiar duchowy: Chan (Zen) w ruchu
W Shaolin praktyka sztuk walki nie jest oddzielona od praktyki duchowej. Buddyzm Chan promuje bezpośrednią drogę do przebudzenia poprzez doświadczenie: ciszę, medytację siedzącą, ale także świadome działanie poprzez ruch. Kung Fu staje się narzędziem koncentracji i przedłużeniem medytacji, gdzie każdy ruch prowadzi do samokontroli, przebudzenia oraz jedności ciała i umysłu.
Rozwój Kung Fu Shaolin
Na przestrzeni wieków mnisi włączali techniki walki, aby bronić się przed bandytami i chronić pielgrzymów. W ten sposób narodziło się Shaolin Quan (少林拳), zewnętrzny styl oparty na:
- Sile fizycznej i eksplozywności: potężne uderzenia, dynamiczne skoki, szybkie techniki…
- Stylach zwierzęcych: tygrys, żuraw, wąż, małpa – każdy symbolizujący określone zasady taktyczne i energetyczne.
- Użyciu broni: kij (gun 棍) – symbol świątyni – a także szabla (dao 刀), włócznia (qiang 枪) i inne.
Trening walki był często łączony z rutynami medytacyjnymi, studiowaniem tekstów buddyjskich oraz surowym życiem wspólnotowym. Ta harmonia ciała, umysłu i wspólnoty ukształtowała unikalny wizerunek mnicha Shaolin.
Shaolin: sztuki zewnętrzne czy tradycja chińska?
Sztuki walki Shaolin klasyfikowane są jako style zewnętrzne, ponieważ kładą nacisk na siłę mięśni, szybkość i wytrzymałość fizyczną. Dla porównania, sztuki Wudang uznawane są za wewnętrzne, skoncentrowane na energii (qi) i płynności ruchu.
Warto zaznaczyć jeszcze jedno rozróżnienie: sztuki Shaolin mają korzenie indyjskie (poprzez buddyzm), podczas gdy sztuki Wudang wywodzą się z rodzimych chińskich tradycji. Dlatego historycznie chińscy uczeni określali Shaolin jako „zewnętrzne” również w sensie kulturowym.
Nie przeszkodziło to jednak Shaolin w wywarciu ogromnego wpływu na cały kontynent. Znane powiedzenie głosi: „Wszystkie sztuki walki pod niebem pochodzą z Shaolin” (天下武功出少林). Choć Shaolin ustrukturyzowało i spopularyzowało Kung Fu, istniały wcześniej wiejskie style boksu i lokalne tradycje wojenne. Shaolin zadziałało jako katalizator – jednocząc, systematyzując i rozpowszechniając tę wiedzę.
Tłumaczenie wymagające doprecyzowania
Termin Shaolin (少林) bywa często tłumaczony jako „Młody Las”, co jest częściowo niepoprawne. Znak „少” w tym kontekście nie oznacza „młody”, lecz odnosi się do góry Shao (少室山, Shaoshi Shan), jednego ze szczytów góry Song. Shaolin oznacza więc dosłownie „las góry Shao”.
Shaolin – filar dziedzictwa walki
Shaolin to nie tylko świątynia, lecz żywy symbol kultury chińskiej, w którym spotykają się duchowość, dyscyplina i mistrzostwo ciała. Przez wieki, mimo zniszczeń, wojen i odrodzeń, pozostaje ono globalnym źródłem inspiracji.
Po naszej podróży do Wudang jesteśmy teraz zanurzeni w świecie Shaolin. Te dwie tradycje – przeciwstawne, a zarazem komplementarne – wspólnie tworzą głęboką duszę Kung Fu. W kolejnych artykułach przyjrzymy się bliżej ich stylom, charakterystycznej broni oraz współczesnym formom przekazu.
